جوان آنلاین: نصرت الهی وعده قطعی خداوند در قرآن کریم است. لحاظ این عامل در دستگاه محاسباتی مؤمنان تغییر محسوسی ایجاد میکند. البته نزول نصرت الهی نیازمند مقدماتی است که باید آن را در تفاسیر مفسران قرآن جست. در این بین تفاسیر و نکات بیان شده از رهبر شهید انقلاب حضرت آیتالله خامنهای (ره) به عنوان فقیهی که در رأس نظامی اسلامی قرار داشته و انقلاب اسلامی ملت ایران را در شرایط خطیری رهبری کرده است، جایگاه ویژهای دارند. در این گزارش به بررسی مختصر گفتمان «نصرت الهی» در بیانات رهبر شهید انقلاب پرداختهایم.
«نصرت الهی» از جمله معارف الهی و وعدههای قطعی خداوند به مؤمنان است که در قرآن کریم بدان تأکید شده است. رهبر شهید انقلاب، حضرت آیتالله خامنهای (ره)، نیز مکرراً مردم و مسئولان را به این وعده الهی توجه داده بودند و نادیده انگاشتن این مفهوم را خطایی میدانستند که با اختلال شیطانهای انس و جن در دستگاه محاسباتی مردم و مسئولان ایجاد میشود. معظمله در ۱۶/۴/۱۳۹۳ بیان داشتند: «یکی از خطاهای محاسباتی این است که انسان در چهارچوب عوامل محسوس و صرفاً مادی محدود بماند؛ یعنی عوامل معنوی را، سنتهای الهی را، سنتهایی که خدا از آنها خبر داده است، آن چیزهایی را که با چشم دیده نمیشود، ندیده بگیرد؛ این یکی از خطاهای بزرگ محاسباتی است. خداوند فرموده است: «اِن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم وَ یُثَبِّت اَقدامَکُم» دیگر از این واضحتر؟ اگر شما در راه خدا حرکت کنید، دین خدا را نصرت کنید، خدا شما را نصرت خواهد داد؛ این سنت الهی است، این غیر قابل تغییر است.»
یاری رساندن به خدا شرط نزول یاری خدا
آیاتی از قرآن کریم که نصرت الهی را وعده دادهاند، شرط تحقق این وعده را یاری رساندن به خدا بیان داشتهاند. بهعنوان نمونه در آیه ۴۰ سوره مبارکه حج آمده است: «لَیَنصُرَنَّ اللهُ مَن یَنصُرُه» بدین معنا که هر کسی خدا را نصرت کند، خدا او را نصرت میکند. همچنین در آیه ۷ سوره مبارکه محمد نیز میخوانیم «اِن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم» که یعنی اگر شما خدا را یاری برسانید، خداوند شما را نصرت خواهد داد. حضرت آیتالله خامنهای (ره) در همین خصوص مورخ ۷/۴/۱۴۰۱ فرمودند: «اگر طریقی که شما دارید میروید، کاری که شما دارید میکنید، جهتگیری شما، نصرت خدا [باشد]ــ نصرت خدا یعنی نصرت دین خدا، یعنی نصرت ارزشهای الهی؛ یعنی این ــ اگر در این جهت حرکت بکنید ... خدا شما را کمک خواهد کرد. البتّه به شرطی که حرکت کنید، عمل کنید، نه اینکه [فقط]بگویید؛ عمل کنید.»
معنای یاری رساندن به خدا
حال که شرط نزول نصرت الهی، یاری خداوند است؛ سؤال مهمی پیش میآید که «یاری خداوند» چیست که در پی آن خداوند مؤمنان را یاری میرساند؟ پاسخ صریح رهبر شهید انقلاب به این مسئله «سعی در تحقّقِ ارادهی تشریعیِ الهی در روی زمین» است. ایشان در ۱۹/۱۱/۱۳۹۴ فرمودند: «قرآن میگوید: اگر شما خدا را نصرت کردید، خدای متعال هم شما را نصرت خواهد کرد. نصرت کردن خدا چیست؟ ... نصرت کردن خدا یعنی سعی در تحقّقِ ارادهی تشریعیِ الهی در روی زمین. جمهوری اسلامی بزرگترین مصداقش است؛ هرکسی که جمهوری اسلامی را به هر شکلی نصرت کند، «اِن تَنصُرُوا الله» است؛ خدا را نصرت کرده است. آنوقت جوابش چیست؟ یَنصُرکُم؛ خدا هم شما را نصرت میکند.»
معظمله همچنین در ۱/۳/۱۳۹۸ یاری خداوند را «حرکت به سمت تمدن و جامعه اسلامی» بیان داشتند که در واقع مصداقی از «سعی در تحقّقِ ارادهی تشریعیِ الهی در روی زمین» است. ایشان فرمودند: «چه کسی از خدا راستگوتر است؟ وعدهی چه کسی از خدا درستتر است؟ خدا میگوید: اِن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم؛ اگر شما نصرت کردید خدا را، یعنی به سمت تمدّن اسلام و جامعهی اسلامی و تحقّق دین خدا پیش رفتید، خدا شما را یاری میکند.»
رهبر شهید در ۱۲/۵/۱۳۹۶ نیز یاری رساندن به خداوند را «اقامه، احیاء و ایجاد حاکمیت دین» بیان داشتهاند که این نیز جلوهای از سعی در تحقّقِ ارادهی تشریعیِ الهی در روی زمین است: «وعدهی نصرت الهی را باور کنید؛ اِن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم وَ یُثَبِّت اَقدامَکُم. در آیهی دیگر، وَ لَیَنصُرَنَّ اللهُ مَن یَنصُرُه؛ [آنهم]با تأکید! شما در راه اقامهی دین، احیاء دین، ایجاد حاکمیّتِ دینِ خدا هستید، این نصرت الهی است، پس مطمئن باشید که خدای متعال شما را نصرت خواهد کرد.»
الزامات تحقق نصرت الهی
در بیانات حضرت آیتالله خامنهای (ره) الزامات بسیاری در تحقق نصرت الهی ذکر شده است که از این جمله میتوان به لزوم تقوا و ایمان، جهتگیری الهی در کارها، عمل به وظیفه، حسن ظن به وعده الهی، ورود صادقانه به راه خدا، استقامت بر ایمان، استغفار از گناهان و بصیرت و عزم و اراده اشاره کرد. طبیعتاً مرور تمامی بیانات رهبر انقلاب در این مقال نمیگنجد؛ اما یکی از مهمترین این الزامات که در چندین و چند سخنرانی مورد تأکید ایشان بوده «جهاد و تلاش خستگیناپذیر» است که جا دارد گوشهای از این تأکیدات را مرور نماییم. برای مثال معظمله در ۵/۴/۱۳۹۸ فرمودند: «خداوند به کسانی که ثابتقدم در راه او ایستادگی کنند، وعده یاری و پیروزی داده است و البته تحقق این وعده الزاماتی دارد که از مهمترین آنها جهاد و مبارزه و تلاش خستگیناپذیر در ابعاد مختلف سیاسی، فرهنگی، فکری، اقتصادی و نظامی است.»
یکی دیگر از الزاماتی که رهبر انقلاب بدان تأکید مکرر داشتهاند «همدلی و وحدت» است. ایشان در ۱۸/۶/۱۳۹۴ فرمودند: «بدانید جمهوری اسلامی ایران با این مردم، با این منطق، با این قانون اساسی بر همهی دشمنانش پیروز خواهد شد. شرطش این است که به خدای متعال توکّل کنیم، با همدیگر دست برادری و یگانگیمان را مستحکم کنیم، در کشور دودستگی ایجاد نکنیم، همدیگر را تضعیف نکنیم. اگر اینجور رعایت بکنیم، خدای متعال هم رعایت خواهد کرد. هر کسی که اسلام را نصرت کند، خدای متعال او را نصرت خواهد کرد.»
گناهان فردی و جمعی، مانع نصرت الهی
در کنار الزامات نزول نصرت الهی، رهبر شهید انقلاب موانعی بر سر راه تحقق این سنت الهی برمیشمردند که یکی از مهمترین آنها «گناهان فردی و جمعی» است که از آنها استغفار نشده و اثرش را در لحظهی خطر در صف مقدم فوراً میبینیم. ایشان در ۲۶/۵/۱۴۰۲ فرمودند: «همین آیاتی که تلاوت کردند ــ «تُؤمِنونَ بِاللهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُجاهِدونَ فی سَبیلِ اللهِ بِاَموالِکُم وَ اَنفُسِکُم» تا «یُدخِلکُم جَنّاتٍ تَجری مِن تَحتِهَا الأَنهارُ ... وَ أُخرى تُحِبّونَها نَصرٌ مِنَ اللهِ وَ فَتحٌ قَریب» ــ [میفرماید]تلاش میکنیم، خدای متعال نصرش را میفرستد؛ از آن طرف اگر خطا بکنیم، اثرش را در لحظهی خطر در صف مقدم فوراً میبینیم: اِنَّ الَّذینَ تَوَلَّوا مِنکُم یَومَ التَقَى الجَمعانِ اِنَّمَا استَزَلَّهُمُ الشَّیطانُ بِبَعضِ ما کَسَبوا؛ در جنگ اُحد، آنهایی که پایشان لغزید و صحنهی پیروزی را تبدیل به شکست کردند و آن خسارت بزرگ را به جبههی حق وارد کردند، اِنَّمَا استَزَلَّهُمُ الشَّیطانُ بِبَعضِ ما کَسَبوا، مشکل مالِ قبل بود؛ رفتارشان با خودشان رفتار خوبی نبوده، اثرش در جبهه، در آن منطقهی حسّاس، در آن پیچ حسّاس ظاهر میشود. بنابراین، این سرفصل، سرفصل مهمّی است؛ سرفصل حفاظت از خود، پاسداری از خود.»
در همین راستا معظمله در ۲۳/۱/۱۴۰۱ نیز بیان داشتند: «در میدانهای جنگی که پیغمبران میرفتند و با دشمنان مبارزه میکردند، این ربّیّون یا ربّانیّون و خداپرستان و محورهای خداپرستی دعایشان این بود: رَبَّنَا اغفِر لَنا ذُنوبَنا وَ اِسرافَنا فی اَمرِنا وَ ثَبِّت اَقدامَنا وَ انصُرنا عَلَى القَومِ الکافِرین؛ یعنی رابطهی استغفار با جنگ، با ثبات قدم، با نصرت؛ این است دیگر؛ استغفار اینجور است. اگر انسان به معنای واقعی کلمه از خدای متعال به خاطر خطاها و کوتاهیها و ... طلب مغفرت کند و معذرتخواهی کند، خدای متعال جواب میدهد دیگر؛ این، صریح آیهی قرآن است. آن وقت پاسخ خدای متعال به اینهایی که استغفار کردند و به خدای متعال گفتند که ما را نصرت بده، این بود: فَآتَاهُمُ اللهُ ثَوابَ الدُّنیا وَ حُسنَ ثَوابِ الآخِرَة؛ قبل از آخرت، در دنیا پاسخ اینها را داد، به خاطر استغفاری که کرده بودند. پس درس قرآن شد مدد گرفتن از استغفار برای پیروزی در میدانهای گوناگون؛ یعنی نگاهمان به استغفار این نباشد که مثلاً فقط برای گناهان شخصی و برای شستشوی دل خودمان استغفار کافی است؛ نه، استغفار در میدانهای ملّی، در میدانهای بزرگ اجتماعی کارکرد دارد، تأثیر دارد و ما را به توفیقات بزرگ میرساند.»
در همین راستا معظمله در ۱۹/۱۰/۱۳۹۷ نیز فرمودهاند: «[اگر]ما با خدا باشیم، در راه خدا باشیم، پیروزی، قطعیِ صددرصد است، هیچ تردیدی در آن نیست. یک جاهایی ما کوتاهی کردیم، خب پیروزی به دست نیاوردیم؛ این بر اثر کوتاهیِ ما است، بر اثر بد عمل کردن ما است. آنجایی که ما درست عمل کنیم، درست حرکت بکنیم -مسئولان ما یکجور، مردم ما یکجور- و حرکت، حرکتِ درستی باشد، آنجا بلاشک خدای متعال کمک میکند؛ وَ لَیَنصُرَنَّ اللهُ مَن یَنصُرُه؛ تردیدی در اینجا نیست.»
